จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์จากพื้นดิน
พอดคาสต์จากโครงการ ”จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์จากพื้นดิน” สนับสนุนโดยสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ในพอดคาสต์นี้เราจะพูดถึงปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI จากมุมมองทางสังคม จริยศาสตร์ วัฒนธรรม และมิติอื่นๆที่เกี่ยวข้อง เพื่อทำความเข้าใจบทบาทของปัญญาประดิษฐ์ในสังคม ตลอดจนพิจารณาเรื่องราวสำคัญๆที่เกี่ยวข้องกับมิติทางจริยธรรมและการกำกับดูแลปัญญาประดิษฐ์ โดยเฉพาะในบริบทของประเทศไทย โครงการนี้เน้นจริยธรรม ”จากพื้นดิน” ในความหมายที่ว่า หลักการทางจริยธรรมที่นำมาใช้กับปัญญาประดิษฐ์ ควรจะมาจากสถานะเฉพาะของพื้นที่ที่ปัญญาประดิษฐ์ถูกนำมาใช้ แทนทีจะเป็นการคิดลอยๆจากหลักการกว้างๆแล้วนำมาใช้กับทุกที่ เว็บไซต์ของพอดคาสต์อยู่ที่ https://aiethicsfromtheground.podbean.com/ เว็บของช่องยูทูป https://www.youtube.com/@SorajHongladarom เนื่องจากเนื้อหาในแต่ละตอนของพอดแคสต์ มีการอ้างอิงถึงเอกสารหรือบทความต่างๆ ก็เลยนำเสนอบทความเหล่านั้นในบล๊อก https://aiethicsfromtheground.blog/ โดยจะทยอยใส่ลิงค์ของบทความไปทีละเอพิโสดในบล๊อกนี้
Episodes
เราสนทนากับ ดร. ภัทรพงศ์ อินทรกำเนิด นักเศรษฐศาสตร์จาก National Graduate Institute for Policy Studies (GRIPS) ประเทศญี่ปุ่น เกี่ยวกับบทบาทของปัญญาประดิษฐ์ในระบบนวัตกรรมของประเทศไทย และเปรียบเทียบเรื่องนี้กับระบบของประเทศอื่นๆในภูมิภาค เช่น ญ๊่ปุ่นและเกาหลีใต้ อาจารย์ภัทรพงศ์พูดเกี่ยวกับปัญหาและอุปสรรคในการใช้เทคโนโลยี (ซึ่งรวมถึงปัญญาประดิษฐ์) ในการพัฒนาระบบนวัตกรรม และเสนอแนะแนวทางแก้ไข
การศึกษาวิจัยด้านปัญญาประดิษฐ์ในประเทศไทย เริ่มขึ้นอย่างเป็นทางการในราวช่วงกลางของทศวรรษ 1970 หรือประมาณช่วงปลายของทศวรรษ 2510 ต่อกับช่วงต้นของทศวรรษ 2520 เมื่อนับเป็นพุทธศักราช โดยมีการสอนวิชานี้ในภาควิชาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย การวิจัยด้านนี้เริ่มจากการวิจัยด้านการประมวลผลภาษาธรรมชาติ เนื่องจากมีความจำเป็นต้องให้คอมพิวเตอร์รับรู้การมีอยู่ของภาษาไทยและตัวอักษรไทย จากนั้นก็มีการขยายขอบเข...
เอพิโสดนี้เป็นการสนทนากับ อ. ดร. ณฐิกา ครองยุทธจากภาควิชามนุษยศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล อ. ณฐิกาเป็นอีกคนหนึ่งที่งานวิจัยของอาจารย์ได้รับการสนับสนุนจากโครงการ อาจารย์มาคุยกับเราเกี่ยวกับบทความเรื่อง "ChatGPT as an Epistemic Assistant" หรือ ChatGPT ในฐานะที่เป็นผู้ช่วยด้านความรู้ โดยอาจารย์ใช้ทฤษฎีจากญาณวิทยาสังคม ซึ่งเป็นสาขาหนึ่งในปรัชญาที่มองถึงบทบาทของความรู้ในสังคม มาวิเคราะห์สถานการณ์ด้านการเป็นผู้ช่...
เอพิโสดนี้พูดเรื่อง "Agentic AI" หรือ "ปัญญาประดิษฐ์ที่เป็นผู้กระทำการ" ซึ่งได้แก่ปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถทำการต่างๆได้เอง โดยเป็นเลขานุการส่วนตัวให้เราได้ เช่น เราอาจสั่งระบบให้จองตั๋วเครื่องบินให้ ไปเมืองนี้ ออกเดินทางวันนี้ กลับวันนี้ ระบบก็จะเสนอทางเลือกต่างๆให้เรา หรือแม้แต่อาจจะติดต่อซื้อตั๋วแทนเราได้ หรือระบบที่ทำงานเป็นผู้ช่วยวิจัย ไปค้นหาข้อมูลแล้วเขียนสรุปมาให้เราอ่าน ปัจจุบันระบบปัญญาประดิษฐ์แบบนี้กำลังได้รับการพัฒนา และคา...
"เอกภาวะ" หรือ Singularity ในกรณีของการพัฒนาเทคโนโลยี โดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์ ได้แก่จุดที่ความก้าวหน้าหรือประสิทธิภาพของปัญญาประดิษฐ์ ก้าวหน้ามากกว่ามนุษย์ในทุกๆด้านโดยไม่มีข้อยกเว้น ซึ่งเนื่องจากอัตราความก้าวหน้าของเอไอมีมากกว่าของมนุษย์ เมื่อผ่านจุดนี้ไปแล้ว เอไอก็จะก้าวหน้ามากกว่ามนุษย์ไปเรื่อยๆ จนกระทั่งความแตกต่างระหว่างเอไอกับมนุษย์ เทียบได้กับความแตกต่างระหว่างมนุษย์กับลิงชิมแปนซี หรือระหว่างมนุษย์กับปลา หรือระหว่างมนุษย์กับมด...
การประชุมที่สิงคโปร์อีกครั้งหนึ่งจัดขึ้นในวันที่ 4-5 กันยายน 2568 หัวข้อได้แก่เรื่องมิติทางจริยธรรมของ "สำเนาตัวตนดิจิตัล" (digital duplicates) สำเนาตัวตนได้แก่การใช้ปัญญาประดิษฐ์สร้างตัวตนของบุคคล ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นบุคคลที่ตายไปแล้ว เพื่อให้เขายัง "ดำรงชีวิตอยู่" ในรูปแบบของตัวตนที่อยู่ในโลกดิจิตัล ตัวตนเสมือนเหล่านี้จะสามารถพูดได้และตอบคำถามได้ แบบเดียวกับที่เราพูดคุยกับแช็ทบ็อท แต่มีการสร้างภาพของบุคคลที่ตายไปแล้ว ให้ดูเหมือนว่า...
ผมบันทึกเอพิโสดนี้ในขณะที่มาร่วมการประชุมวิชาการสองรายการที่ประเทศสิงคโปร์ การประชุมแรกเป็นเรื่อง "ประสาทจริยศาสตร์" หรือ neuroethics การประชุมที่สองเป็นเรื่องเกี่ยวกับ "การทำสำเนาดัวตนดิจิตัล" หรือ digital duplicates มหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์เป็นผู้เชิญผมมา เอพิโสดนี้เป็นเรื่องที่ผมนำเสนอในการประชุมแรก หัวข้อคือ "ข้อคิดบางประการเกี่ยวกับการเข้าถึงพระนิพพานในพระพุทธศาสนา ด้วยวิธีการการเพิ่มขีดความสามารถด้วยยา"
เราสนทนากับ รศ. ดร. วิโรจน์ อรุณมานะกุล ผู้อำนวยการสถาบันภาษาไทยสิรินธร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เกี่ยวกับบทบาทของ "แบบจำลองภาษาขนาดใหญ่" อย่าง ChatGPT ในการเรียนการสอนของนักเรียนนิสิตนักศึกษา เราพยายามหาคำตอบว่าการใช้ ChatGPT แบบใดจึงจะเป็นการตอบสนองวัตถุประสงค์ของการศึกษาได้ดีที่สุด และการใช้งานแบบใดก่อให้เกิดปัญหา และทางแก้มีอย่างไร
เราพูดกันมาหลายเอพิโสดเกี่ยวกับเอไอ แตยังไม่ได้พูดอย่างละเอียดเลยว่า ปัญญาประดิษฐ์คืออะไร แล้วมีประวัติความเป็นมาอย่างไร มีกี่ประเภท ดังนั้นในเอพิโสดนี้เราจะพูดกันถึงเรื่องเหล่านี้ อันที่จริงเรื่องพวกนี้มีรายละเอียดมาก อย่างเช่นประวัติของเอไอ ก็สามารถเขียนได้เป็นหนังสือหนึ่งเล่ม ในเอพิโสดนี้เราจึงพูดกว้างๆเพื่อให้เห็นภาพว่าปัญญาประดิษฐ์เป็นอย่างไร เพื่อที่ว่าเวลาเราวิเคราะห์เรื่องจริยธรรมของปัญญาประดิษฐ์ เราจะได้รู้ว่าเรากำลังวิเคร...
ผมเล่าเรื่องการไปร่วมประชุมวิชาการของสมาคม International Association of Computing and Philosophy ซึ่งได้จัดขึ้นที่มหาวิทยาลัย Twente ประเทศเนเธอร์แลนด์ ในระหว่างวันที่ 1 - 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 ที่ผ่านมา ผมได้เสนอบทความเรื่อง "ทรรศนะของพุทธปรัชญากับของสปิโนซาเกี่ยวกับความเป็นผู้กระทำของปัญญาประดิษฐ์" เรื่อง "ความเป็นผู้กระทำ" เกี่ยวกับว่าระบบจักรกลเช่นเอไอ จะสามารถริเริ่มกระทำการใดๆได้เองหรือไม่ โดยเสมือนว่ามี "ความตั้งใจ" หรือ "เจตน...
ผมได้ไปร่วมประชุมงาน Global Forum on the Ethics of AI ซึ่งจัดโดยองค์การยูเนสโก Global Forum นี้จัดเป็นครั้งที่สาม และครั้งนี้ได้มาจัดที่กรุงเทพฯ ที่โรงแรมเซ็นทาราแกรนด์ ราชประสงค์ ผมเข้าร่วมงานประชุมข้างเคียง หรือ side event ซึ่งจัดควบคู่กับงานประชุมใหญ่ และจริงๆก็มีเนื้อหาสาระน่าสนใจมากกว่าหลายงานในประชุมใหญ่ เนื้อหามีเกี่ยวกับจิต สมอง และ "การอ่านออกเขียนได้" เรื่องเอไอ
เราคุยกันเกี่ยวกับชื่อของโครงการ ว่าทำไมต้องเป็น "จากพื้นดิน" พร้อมกับตัวอย่างของการประยุกต์ใช้เอไอที่เกี่ยวข้องกับหลักการจากพื้นดิน
เอพิโสดนี้เป็นเนื้อหาต่อเนื่องจากเอพิโสดที่แล้ว เราพูดกันถึงเรื่องบทบาทของปัญญาประดิษฐ์ในการพัฒนาที่ยั่งยืน การพัฒนาที่ยั่งยืนเป็นแนวคิดที่ผสานการพัฒนาเศรษฐกิจที่ควบคู่ไปกับการรักษาสิ่งแวดล้อมเพื่อให้โลกใบเดียวของเรานี้สามารถช่วยให้มนุษยชาติดำรงต่อไปได้ โดยไม่ทำลายทรัพยากรให้หมดไปเสียก่อน
ปัญญาประดิษฐ์มีบทบาทสูงมากในการพัฒนาและสร้างความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ การพูดกันเกี่ยวกับปัญญาประดิษฐ์ในประเทศไทยส่วนมากก็อยู่ในหัวข้อนี้ ในตอนนี้เราพูดกันเกี่ยวกับมิติทางจริยธรรมของการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการพัฒนา รวมไปถึงความสามารถต่างๆของปัญญาประดิษฐ์ในเศรษฐกิจ ทั้งในภาคเกษตรและภาคอุตสาหกรรม
ผศ. ดร. เจิด บรรดาศักดิ์มาคุยกับเราเกี่ยวกับความสัมพันธ์กันในมิติต่างๆระหว่างปัญญาประดิษฐ์กับประชาธิปไตย เรื่องที่คุยกันก็มีว่า เอไอส่งเสริมหรือขัดขวางกระบวนการของประชาธิปไตยอย่างไรหรือไม่ และกระบวนการประชาธิปไตยมีส่วนในการจัดการหรือกำกับดูแลเอไออย่างไร
เราพูดคุยกับอาจารย์ใกล้รุ่ง อิโซจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และอาจารย์ขนิษ พุกกะเวสจากมหาวิทยาลัยมหิดล เรื่องมิติทางสังคมและจริยธรรมของการใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ในการซื้อขายหลักทรัพย์ งานของอาจารย์ทั้งสองเป็นงานที่ได้รับการสนับสนุนจากโครงการ เราคุยกันเกี่ยวกับความไม่เป็นธรรมที่อาจเกิดจากการผิดไปจากภาวะปกติของกลไกตลาด ซึ่งมาจากการใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ และแนวทางแก้ไข
เรายังคงสนทนากับผู้รับทุนจากรุ่นหนึ่งของโครงการ "จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์จากพื้นดิน" วันนี้เราคุยกับคุณทัตดนัย คมคันศร ซึ่งทำวิจัยเกี่ยวกับ "ช่องว่างของความรับผิดชอบ" ในเอไอ คุณทัตดนัยเสนอว่าแทนที่เราจะมองหาช่องว่างของการรับผิด ซึ่งอาจจะทำได้ยากขึ้นในโลกที่เอไอมีความสามารถในการทำการต่างๆได้เองมากขึ้น เราควรจะหาเรื่องการอธิบายได้และการตอบคำถามว่าเหตุการณ์ที่ต้องมีการรับผิดชอบเกิดขึ้นได้อย่างไรมากกว่า และไม่ว่าอย่างไร การทำงานของระบบที่...
เราพูดคุยกับอาจารย์ชนัญญา ประสาทไทย ผู้รับทุนสนับสนุนจากโครงการจริยธรรมปัญญาประดิษฐ์จากพื้นดิน อาจารย์พูดเกี่ยวกับเอไอกับ "ความรู้ต้องห้าม" ว่าเอไอประเภท "แบบจำลองภาษาขนาดใหญ่" (Large Language Models) มีทรรศนะอย่างไรต่อความรู้ต้องห้ามในสังคมไทย บทความของอาจารย์จะตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Integrative and Innovative Humanities ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ฉบับเดือนพฤษภาคมนี้
ในเอพิโสดนี้ ผมเล่าถึงบทความของ Charles Goodman จาก SUNY Binghamton เกี่ยวกับบทบาทของอารมณ์ความรู้สึกสำนึกผิดในการปลูกฝังปัญญาประดิษฐ์ให้มีความรู้สึกผิดชอบชั่วดี บทความนี้เป็นบทความหลักในการประชุม "ปัญญาประดิษฐ์กับพุทธศาสนา" ที่มหาวิทยาลัยอ๊อกซฟอร์ด วันที่ 27*28 กุมภาพันธ์ 2568
มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด โดย Faculty of Asian and Middle Eastern Studies จัดการประชุมวิชาการ "AI and Buddhism" หรือ "ปัญญาประดิษฐ์กับพระพุทธศาสนา" ในวันที่ 27 - 28 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 เอพิโสดนี้เล่าถึงที่มาที่ไปของการประชุมนี้ และข้อเสนอในการตอบคำถามสำคัญๆเกี่ยวกับเอไอและพระพุทธศาสนา
Popular Podcasts
If you've ever wanted to know about champagne, satanism, the Stonewall Uprising, chaos theory, LSD, El Nino, true crime and Rosa Parks, then look no further. Josh and Chuck have you covered.
Current and classic episodes, featuring compelling true-crime mysteries, powerful documentaries and in-depth investigations. Follow now to get the latest episodes of Dateline NBC completely free, or subscribe to Dateline Premium for ad-free listening and exclusive bonus content: DatelinePremium.com
The Burden is a documentary series that takes listeners into the hidden places where justice is done (and undone). It dives deep into the lives of heroes and villains. And it focuses a spotlight on those who triumph even when the odds are against them. Season 5 - The Burden: Death & Deceit in Alliance On April Fools Day 1999, 26-year-old Yvonne Layne was found murdered in her Alliance, Ohio home. David Thorne, her ex-boyfriend and father of one of her children, was instantly a suspect. Another young man admitted to the murder, and David breathed a sigh of relief, until the confessed murderer fingered David; “He paid me to do it.” David was sentenced to life without parole. Two decades later, Pulitzer winner and podcast host, Maggie Freleng (Bone Valley Season 3: Graves County, Wrongful Conviction, Suave) launched a “live” investigation into David's conviction alongside Jason Baldwin (himself wrongfully convicted as a member of the West Memphis Three). Maggie had come to believe that the entire investigation of David was botched by the tiny local police department, or worse, covered up the real killer. Was Maggie correct? Was David’s claim of innocence credible? In Death and Deceit in Alliance, Maggie recounts the case that launched her career, and ultimately, “broke” her.” The results will shock the listener and reduce Maggie to tears and self-doubt. This is not your typical wrongful conviction story. In fact, it turns the genre on its head. It asks the question: What if our champions are foolish? Season 4 - The Burden: Get the Money and Run “Trying to murder my father, this was the thing that put me on the path.” That’s Joe Loya and that path was bank robbery. Bank, bank, bank, bank, bank. In season 4 of The Burden: Get the Money and Run, we hear from Joe who was once the most prolific bank robber in Southern California, and beyond. He used disguises, body doubles, proxies. He leaped over counters, grabbed the money and ran. Even as the FBI was closing in. It was a showdown between a daring bank robber, and a patient FBI agent. Joe was no ordinary bank robber. He was bright, articulate, charismatic, and driven by a dark rage that he summoned up at will. In seven episodes, Joe tells all: the what, the how… and the why. Including why he tried to murder his father. Season 3 - The Burden: Avenger Miriam Lewin is one of Argentina’s leading journalists today. At 19 years old, she was kidnapped off the streets of Buenos Aires for her political activism and thrown into a concentration camp. Thousands of her fellow inmates were executed, tossed alive from a cargo plane into the ocean. Miriam, along with a handful of others, will survive the camp. Then as a journalist, she will wage a decades long campaign to bring her tormentors to justice. Avenger is about one woman’s triumphant battle against unbelievable odds to survive torture, claim justice for the crimes done against her and others like her, and change the future of her country. Season 2 - The Burden: Empire on Blood Empire on Blood is set in the Bronx, NY, in the early 90s, when two young drug dealers ruled an intersection known as “The Corner on Blood.” The boss, Calvin Buari, lived large. He and a protege swore they would build an empire on blood. Then the relationship frayed and the protege accused Calvin of a double homicide which he claimed he didn’t do. But did he? Award-winning journalist Steve Fishman spent seven years to answer that question. This is the story of one man’s last chance to overturn his life sentence. He may prevail, but someone’s gotta pay. The Burden: Empire on Blood is the director’s cut of the true crime classic which reached #1 on the charts when it was first released half a dozen years ago. Season 1 - The Burden In the 1990s, Detective Louis N. Scarcella was legendary. In a city overrun by violent crime, he cracked the toughest cases and put away the worst criminals. “The Hulk” was his nickname. Then the story changed. Scarcella ran into a group of convicted murderers who all say they are innocent. They turned themselves into jailhouse-lawyers and in prison founded a lway firm. When they realized Scarcella helped put many of them away, they set their sights on taking him down. And with the help of a NY Times reporter they have a chance. For years, Scarcella insisted he did nothing wrong. But that’s all he’d say. Until we tracked Scarcella to a sauna in a Russian bathhouse, where he started to talk..and talk and talk. “The guilty have gone free,” he whispered. And then agreed to take us into the belly of the beast. Welcome to The Burden.
"SmartLess" with Jason Bateman, Sean Hayes, & Will Arnett is a podcast that connects and unites people from all walks of life to learn about shared experiences through thoughtful dialogue and organic hilarity. A nice surprise: in each episode of SmartLess, one of the hosts reveals his mystery guest to the other two. What ensues is a genuinely improvised and authentic conversation filled with laughter and newfound knowledge to feed the SmartLess mind. Subscribe to SiriusXM Podcasts+ to listen to new episodes of SmartLess ad-free and a whole week early. Start a free trial now on Apple Podcasts or by visiting siriusxm.com/podcastsplus.
The World's Most Dangerous Morning Show, The Breakfast Club, With DJ Envy, Jess Hilarious, And Charlamagne Tha God!