NRC Onbehaarde Apen

Leef je om te sporten of sport je om te leven? Maakt niet uit, in deze speciale aflevering van Onbehaarde Apen, live opgenomen vanaf het Betweter Festival in Utrecht, gaan we in op alle aspecten van sport en bewegen. Wat is fitheid eigenlijk, kunnen sprinters marathonlopers worden en andersom, waarom zou je creatine eten en hoeveel stappen moet je nou per dag zetten? Karlijn en Peter duiken de gym in!

Heeft u vragen, suggesties of i...

Groot nieuws! Wetenschappers hebben een heel nieuw biologisch virus ontworpen met AI. Goed nieuws, want als ze dat kunnen, kunnen ze met AI ook medicijnen voor allerlei nare ziektes maken. Of is het slecht nieuws, omdat we er met zo'n zelf geknutseld virus allemaal aan gaan? Peter en Karlijn zoeken hun heil bij Simone Harmsen, die bij het Rathenau Instituut de ontwikkelingen in de medische wereld in perspectief zet.

Heeft u vragen, ...

Zoals een linkerhand niet in een rechterhandschoen past, zo bestaan in de natuur ook moleculen die elkaars spiegelbeeld zijn: ze bevatten dezelfde bouwstenen, maar zijn zeker niet hetzelfde. Bij veel moleculen die belangrijk zijn voor het leven op aarde komt vrijwel uitsluitend een van die twee spiegelbeeldvarianten voor. Maar hoe zorg je er in een laboratorium voor dat een chemische reactie vooral één van beide varianten oplevert?...

Diep begraven in het ijs van Antarctica maakt een telescoop deeltjes uit het heelal zichtbaar: neutrino's, elementaire spookdeeltjes die nergens door worden tegengehouden. Maar in dat ijs geven ze heel soms een flitsje, en zo vond de Belg Francis Halzen voor het eerst hoogenergetische neutrino's. Hij kreeg er dinsdag de Nobelprijs voor Natuurkunde voor, en terecht, vindt wetenschapsredacteur Berend Nieuwhof.

Heeft u vragen, suggesti...

Het begon met een mysterieus molecuul in een algje, dat bleek te reageren op licht. Dat molecuul bleek niet alleen als handig lichtknopje te kunnen werken, het werkte ook in ándere organismen. En nu is de vraag wat deze techniek - optogenetica - in onze eigen hersens zou kunnen doen. Voor dat onderzoek kregen Peter Hegemann, Georg Nagel en Karl Deisseroth ein-de-lijk de Nobelprijs voor Geneeskunde. Maar wat ís het precies? Karlijn ...

Heel Italië staat op zijn kop vanwege de 800e sterfdag van Franciscus van Assisi. De heilige wordt vaak in één adem genoemd met dierendag, maar klopt dat wel? Peter en Karlijn spreken met kerkhistoricus en wetenschapsredacteur Hendrik Spiering over de man die het christendom fundamenteel veranderde, over zijn afkeer van macht en rijkdom en de mythes die over hem zijn ontstaan.

Ben jij een Onbehaarde Apen-luisteraar van het eerste uu...

Trump zet het mes in grote stukken beschermd natuurgebied in Utah. Peter en Karlijn spreken met wetenschapsjournalisten Sjoerd de Jong en Marcel aan de Brugh over het politieke armpje drukken om de Amerikaanse wildernis, de positie van inheemse Amerikanen en een wereldbeeld dat vanuit de Staten lijkt over te waaien.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Karlijn Saris ...

Waarom sluit de één zich aan bij een schaakclub, en de ander bij een gewelddadige afscheidingsbeweging? Peter en Karlijn spreken met AI-wetenschapper Mijke van den Hurk, die met simulaties laat zien hoe mensen op een radicaal pad terecht kunnen komen. Ze ontdekken dat iedereen dit pad kan nemen.

Presentatie: Karlijn Saris en Peter van der Ploeg

Gast: Mijke van den Hurk

Redactie en montage: Rosa van Toledo

Foto: Julie Hrudová / ANP

Zie h...

Haaruitval, hersenmist en constante vermoeidheid: veel vrouwen hebben zonder te weten ijzertekort. Peter en Karlijn spreken met wetenschapsjournalist Anne van Kessel die onderzoek deed naar een te laag ijzer onder vrouwen en vragen haar alles over HB-metingen, ferritine, maar ook over hoeveel volkoren boterhammen je eigenlijk moet eten om voldoende ijzer binnen te krijgen.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek...

Hevige bosbranden, natuurrampen en vernietigende oorlogen: de wereld staat in de fik. In tijden van crisis steekt ook een oeroude gedachte de kop op: die van het einde der tijden. Van Herakleitos tot de Apocalyps: al duizenden jaren denken mensen na over de schepping én de ondergang van de wereld. In die verbeelding speelt vuur vaak een centrale rol. Het is onlosmakelijk verbonden met voorstellingen van het einde der tijden en van ...

Nederland is plat, maar onder de oppervlakte tussen zand en klei ligt iets verborgen: de Zuidwalvulkaan. De vulkaan was miljoenen jaren geleden actief, maar is lang geleden uitgedoofd. Felix Voogt zocht uit hoe die vulkaan daar is ontstaan en hij vroeg zich af: zijn er dan nog meer te vinden?

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl

Presentatie: Karlijn Saris

Gast: Fe...

Je gaat zweten, je hartslag stijgt en soms springen de tranen in je ogen. Een pepertje is niet warm, maar kan je lichaam toch laten geloven dat je mond in lichterlaaie staat. Waarom produceert een plant zo'n brandende stof, en hoe heet kan een peper eigenlijk worden?

Gast: Sander Voormolen

Presentatie: Karlijn Saris

Redactie & montage: Liz Dautzenberg

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar ...

Steek ijzer in de brand en je krijgt veel warmte zonder broeikasgassen. Marcel aan de Brugh sprak een hoogleraar die alles uit zijn handen liet vallen om dat verder te onderzoeken. Wordt ijzerverberbranding de toekomst van fossielvrije energieopwekking, of is het allemaal te mooi om waar te zijn?  

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over...

Zoals de feniks altijd uit zijn as herrijst, duikt de salamander al eeuwenlang op in vurige verhalen. De vuursalamander zou zelfs ongeschonden uit de grootste vlammen tevoorschijn komen. Met zijn geel met zwarte huid geheel intact. Zit er een kern van waarheid in die fabels? Gemma Venhuizen gaat in Zuid-Limburg op zoek naar de laatste populaties vuursalamanders van Nederland.

Gast: Gemma Venhuizen

Presentatie: Peter van der Ploeg

Reda...

Met enorme natuurbranden in Frankrijk, Spanje en Portugal staat Europa voor een nieuwe uitdaging: hoe temmen we zo snel mogelijk al dat vuur? Bedrijven en wetenschappers zetten volop in op nieuwe blustechnologie, van blusdrones tot doofbommetjes. Peter van der Ploeg dook in de wereld van deze hightech innovaties en vroeg zich af: welke gadgets maken bij het blussen écht het verschil?

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze jo...

Van zinderende Tour-etappes tot hardlopen in de middagzon: sporten in de hitte dwingt ons lichaam te kiezen tussen presteren en afkoelen. Karlijn Saris onderzocht hoe het lichaam met de hitte omgaat en vroeg zich af: kunnen we nog wel sporten in deze bloedhete zomers? 

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar onze redactie via podcast@nrc.nl

Presentatie: Peter van der Ploeg

Gast: ...

Van Prometheus tot zomerbarbecue –  vuur is al eeuwenlang verbonden met het menselijk verlangen naar macht, vooruitgang en overleving. Hendrik Spiering kijkt terug naar het allereerste vonkje en hij zocht uit: heeft het vuur de menselijke beschaving veroorzaakt, of was het andersom?  

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze jo...

Hij zorgde voor één van de eerste echte nationale wetboeken in de middeleeuwen. Hij maakte een dik spellenboek waar vandaag nog wordt mee gespeeld.  Hij zong, hij tekende én schreef in de volkstaal. Koning Alfonso de X van Castilië gold als dé cultuurbrenger van de middeleeuwen en werd niet voor niets De Wijze gen...

De koloniale geschiedenis van Suriname werd lang vooral verteld vanuit het perspectief van koloniale macht. Maar nieuw historisch onderzoek en digitalisering van archieven laten een completer verhaal zien. Niet alleen een geschiedenis van onderdrukking, maar ook een van voortdurend verzet. Inheemsen verdedigden zich, slaafgemaakten vluchtten van de plantages en bouwden dorpen diep in de binnenlanden. Hoe zag verzet eruit in een sys...