DÜNDEN BUGÜNE

İki bölümden oluşan Paris Komünü dosyamızda, modern tarihin en tartışmalı, en kanlı ve belki de en idealist 72 gününe bakıyoruz.

Marx, Komün’ü işçi sınıfının kurduğu ilk hükümet olarak görüyor. Bolşevikler kendilerini onun mirasçısı sayıyor. Paris Komünü, sonraki kuşaklara hem umut hem de uyarı oluyor.

Bu süreçte Paris yalnızca bir şehir değil; kendi kaderini kendi belirlemek isteyen başlı başına bir aktör. Prusya kuşatması alt...

Kim Philby, İngiliz istihbaratının en parlak isimlerinden biriydi.
Ama yıllarca Sovyetler Birliği için çalıştı.

Oleg Gordievski de KGB’nin önemli isimlerindendi.
O da yıllarca MI6 için çalıştı. 

Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge Cambridge Beşlisi’nden Philby’ye, Gordievski’nin dramatik kaçışından Bellingcat’in Skripal soruşturmasına, açık kaynak istihbaratından yapay zekâ dünyasındaki yeni c...

1936’da İspanya’da başlayan iç savaş, sadece Cumhuriyetçilerle Milliyetçiler arasında bir iktidar mücadelesi değildi; aynı zamanda 20. yüzyılın en kritik ideolojik hesaplaşmalarından birinin ilk büyük cephesiydi.

İspanya İç Savaşı’nı bugün hâlâ canlı tutan sadece cepheler de değil. George Orwell’in Katalonya’ya Selam’ı, Ernest Hemingway’in Çanlar Kimin İçin Çalıyor?’u, Picasso’nu...

1845–1852 arasında İrlanda’da yaşanan “Büyük Açlık”, patates mahsulünün çürümesiyle açıklanabilecek bir tarım felaketi mi, yoksa insanların göz göre göre ölüme terk edildiği bir düzenin sonucu mu?

Yiyecek üretimi sürerken insanların aç kalması, yardımın sıkı koşullara bağlı olması ve milyonlarca insanın evini terketmek zorunda kalması, “Büyük Açlık”ın yalnızca bir “kıtlık” değil, aynı ...

Daha sağlıklı nesiller… daha güçlü bir toplum…

Kulağa kötü gelmiyor. 

Ama biri çıkıp şunu sormaya başladığında iş değişiyor:

Kimler çocuk sahibi olmamalı?

Ve bir noktadan sonra soru da sorulmuyor. Kararı devlet veriyor:

Bunlar yaşamamalı!

Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, öjeni fikrinin ortaya çıkışını, bilim diliyle meşrulaştırılmasını ve 20. yüzyılda devlet politikalarına dönüşmesini ele alıyor.

Amerika&rsq...

Anlaşmazlık Kudüs’teki Kutsal Yerler meselesiyle başlıyor. Birkaç yıl içinde sorun Boğazlara, oradan Kırım’a taşınıyor; Osmanlı ve Rusya arasında başlayan savaş, kısa sürede başta İngiltere ve Fransa olmak üzere Avrupa devletlerinin de dahil olduğu küresel bir mücadeleye dönüşüyor.

Kırım Savaşı tarihte "İlk Modern Savaş" olarak anılıyor: Cepheden gelen haberler ilk kez bu kadar hızlı dolaşıma giriyor; telgraf, gazeteler ...

*’Nasıl Başlasam?’* yıllardır bana sorulan sorulardan doğdu: Caz dinlemek istiyorum. Ama kimi, neyi dinlesem, nerden ve nasıl başlasam? 

“Nasıl Başlasam?” bir caz tarihi dersi değil. Amaç kapıyı hafiften aralamak… zorlamadan… yormadan…

Her bölümde başka bir müzisyen var.

*Nasıl Başlasam?* *Louis Armstrong* ile başlıyor.

Louis Armstrong *caza keyifli bir giriş için en ideal* isim...

Şubat 1848’de Paris’te parlayan bir kıvılcım nasıl kısa sürede Avrupa’yı dalga dalga sarıyor? İnsanlar neden bir anda meydanlara çıkıp “hak” ve “anayasa” talebini dile getiriyor? 

Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, 1848 devrimlerini ülke ülke izliyor ve ekonomik kriz, siyasal tıkanma, ulusçuluğun yükselişi gibi tetikleyici nedenleri ele alıyor… Liberalizm ve radikalizm başlarda...

Küçük bir Arnavut birliğinin komutanı nasıl kısa sürede Mısır’ın en güçlü adamı olmayı başarıyor? Yunan Devrimi’nde, modern ordusuyla destek verdiği Osmanlı’ya niye sonra savaş açıyor? Padişahın ordusunu yenince Avrupa niçin ayağa kalkıyor? 

Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, 19. yüzyılın başında Osmanlı İmparatorluğu’nun en stratejik eyaleti Mısır’ın valisi olmayı başaran Kavalalı Mehmet Ali Paş...

Küçücük bir Avrupa ülkesinin kralı, Afrika’nın ortasında devasa bir coğrafyayı şahsi mülkü ilan ediyor.
‘Uygarlık götürüyorum’ kılıfıyla kurduğu bu düzen kısa sürede kitlesel şiddete dönüşüyor, ve dünya buna yıllarca seyirci kalıyor.

Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, Belçika Kralı II. Leopold’un Kongo Özgür Devleti adını verdiği, milyonlarca insanın hayatına mal olan bu korkunç düzenin peşine dü...

Anarşizm, çoğu kişinin zihninde kaos, sokak çatışmaları ve devlet karşıtı şiddetle özdeşleşmiş olsa da, tarihsel kökeni çok daha derin bir düşünsel sorgulamaya dayanır. 
Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, anarşizmi yalnızca şiddet içeren bir isyan biçimi olarak değil, devletin meşruiyetini, otoriteyi ve hiyerarşiyi sorgulayan kapsamlı bir düşünce akımı olarak ele alıyor.

Proudhon’un “Mülkiyet hırsızlıktır&rdquo...

1863 Paris’indeyiz. 

1737’den beri, Fransız hükümeti ve Güzel Sanatlar Akademisi’nin himayesinde düzenlenen prestijli Salon Sergisi’nin o yıl reddettiği yüzlerce eser, III.Napolyon’un müdahalesiyle şehrin en tartışmalı sergisine dönüşüyor: Salon des Refusés veya Reddedilenler Sergisi.

 Bu bölümde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, bu siyasi hamlenin ardındaki hesapları, Manet’nin “Kırda Pikn...

Leningrad Kuşatması tarihin en uzun ve en yıkıcı kuşatmalarından biri.

Açlık, soğuk, bombardıman ve çaresizlik içinde kalan şehir, 872 gün direniyor ve teslim olmuyor.

“Dünden Bugüne”nin bu bölümünde Seda ve Yapay Zekâ Bilge, Leningrad Kuşatması’nın ilk günlerinden ölümcül açlık krizine, ulaşılamayan erzak yollarından, buz üstünde kurulan “Yaşam Yolu”na, Shostakovich’in bir direniş simgesine dönüşe...

Havadaki azotu toprağa bağlamayı başaran Fritz Haber, gerçekten dünyayı kıtlıktan mı kurtardı? Aynı yöntem nasıl oldu da milyonları öldüren patlayıcılara yol açtı? Karısı Clara’nın itirazı tarihin akışını değiştirebilir miydi? Nobel kazanan bir bilim insanı, nasıl oldu da “kimyasal savaşın babası” olarak anılmaya başladı?

“Dünden Bugüne”nin bu ilk bölümünde, Seda ve Yapay Zekâ Bilge, Haber’in yapa...